ഗർഭകാലത്തെ വിഷാദം: ആരും വേണ്ടത്ര സംസാരിക്കാത്ത ഒരു ഗർഭലക്ഷണം

പ്രസവാനന്തര വിഷാദത്തെക്കുറിച്ച് (Postpartum Depression) ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ചെറിയ തോതിലെങ്കിലും ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഗർഭകാലത്ത് തന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്ന വിഷാദത്തെക്കുറിച്ച് (Antenatal Depression) ആരും തന്നെ സംസാരിക്കാറില്ല.

യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രസവത്തിന് ശേഷമുണ്ടാകുന്ന വിഷാദത്തേക്കാൾ സാധാരണമാണ് ഗർഭകാലത്തെ വിഷാദം. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഗർഭിണികളിൽ പത്തു മുതൽ പതിനഞ്ച് ശതമാനം പേരെയും ഇത് ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു. പലപ്പോഴും ഗർഭിണികളുടെ മാനസിക പ്രയാസങ്ങൾ ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങളാണെന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളയുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അവഗണിക്കുകയോ ആണ് പതിവ്.

ഗർഭകാലത്ത് വിഷാദം അനുഭവിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ പലപ്പോഴും ഡോക്ടർമാരോട് ഇത് പറയാറില്ല. പറഞ്ഞാൽ തന്നെ “ഇതൊക്കെ സാധാരണമാണ്”, “നീ ഭാഗ്യമുള്ളവളാണ്, സന്തോഷമായിരിക്കണം”, “കുഞ്ഞ് ജനിച്ചാൽ എല്ലാം ശരിയാകും” തുടങ്ങിയ മറുപടികളാണ് ലഭിക്കാറുള്ളത്. ഇത് ചികിത്സ ലഭിക്കാതെ മാസങ്ങളോളം നീണ്ടുപോകാൻ കാരണമാകുന്നു.

ഗർഭകാലത്തെ വിഷാദം എന്നാൽ എന്താണ്, അത് എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം, എന്തുകൊണ്ട് ഇത് ഇന്ത്യയിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളാണ് ഈ ലേഖനത്തിൽ പറയുന്നത്.

വിഷാദം എന്നാൽ എന്താണ്?

വിഷാദം എന്നത് വെറുമൊരു സങ്കടമല്ല. സങ്കടം എന്നത് ഏതെങ്കിലും ഒരു കാരണത്താൽ (മോശം വാർത്തകൾ കേൾക്കുക, പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ നഷ്ടം) ഉണ്ടാകുന്നതും സാഹചര്യം മാറുമ്പോൾ മാറുന്നതുമായ ഒന്നാണ്. എന്നാൽ വിഷാദം എന്നത് ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള ഒരു അവസ്ഥയാണ്. എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന താഴ്ന്ന മാനസികാവസ്ഥ, ഒന്നിനോടും താല്പര്യമില്ലായ്മ, ദൈനംദിന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ പോലുമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് എന്നിവ ഇതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.

ഗർഭകാലത്തെ വിഷാദം എന്നാൽ അത് നിങ്ങളുടെ കുറവോ നന്ദിയില്ലാത്ത അവസ്ഥയോ അല്ല. നിങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ കുറവ് കൊണ്ടോ കുടുംബവുമായുള്ള പ്രശ്നം കൊണ്ടോ സംഭവിക്കുന്നതുമല്ല. ഇത് ശാരീരികവും മാനസികവുമായ പല കാരണങ്ങളാൽ സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നാണ്, ചികിത്സയിലൂടെ ഇത് ഭേദമാക്കാം.

ഗർഭകാലത്തുണ്ടാകുന്ന സാധാരണ മാനസിക മാറ്റങ്ങളും വിഷാദവും ഒന്നല്ല. ഇടയ്ക്ക് കരയുന്നതും സന്തോഷിക്കുന്നതുമൊക്കെ ഗർഭകാലത്ത് സാധാരണമാണ്. എന്നാൽ ആഴ്ചകളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതും സന്തോഷമുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ പോലും മാറാത്തതുമായ സങ്കടമാണ് വിഷാദത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

ലക്ഷണങ്ങൾ

• എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന സങ്കടം: മനസ്സിന് ഒരു ഭാരം അനുഭവപ്പെടുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നും തോന്നാത്ത ഒരു അവസ്ഥ (Numbness) ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്യാം.
• താല്പര്യമില്ലായ്മ: മുൻപ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ (പാചകം, സിനിമ കാണൽ, സുഹൃത്തുക്കളോട് സംസാരിക്കൽ) ചെയ്യാൻ ഇപ്പോൾ താല്പര്യമില്ലാതിരിക്കുക.
• അമിതമായ ക്ഷീണം: ഗർഭകാലത്തെ സാധാരണ ക്ഷീണത്തേക്കാൾ കൂടുതലായി ഒന്നിലും ഊർജ്ജമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ഉറങ്ങിയാലും ഈ ക്ഷീണം മാറില്ല.
• തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട്: സാധാരണ കാര്യങ്ങളിൽ പോലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ കഴിയാതെ വരിക.
• ഭക്ഷണശീലത്തിലെ മാറ്റം: വിശപ്പില്ലാതിരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അമിതമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ ചെയ്യുക.
• ഉറക്കക്കുറവ്: വല്ലാതെ ക്ഷീണം തോന്നിയാലും ഉറങ്ങാൻ കഴിയാതിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ പുലർച്ചെ എഴുന്നേൽക്കുകയും പിന്നീട് ഉറങ്ങാൻ കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക.
• കുറ്റബോധം: താനൊരു നല്ല അമ്മയാവില്ലെന്നോ അല്ലെങ്കിൽ താൻ ചെയ്യുന്നതൊന്നും ശരിയല്ലെന്നോ ഉള്ള അമിതമായ ചിന്ത.
• നിരാശ: ഭാവിയിൽ ഒന്നും നന്നാവില്ലെന്ന തോന്നൽ. താൻ ഇല്ലാതിരുന്നാൽ കുഞ്ഞിന് നല്ലതാണെന്നൊക്കെയുള്ള ചിന്തകൾ.
• ആത്മഹത്യാ ചിന്തകൾ: സ്വയം ഉപദ്രവിക്കണമെന്നോ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലാതാകണമെന്നോ തോന്നുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ഗൗരവമായി എടുക്കുക. ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഡോക്ടറെയോ ഹെൽപ്പ് ലൈൻ നമ്പറുകളെയോ ബന്ധപ്പെടുക.

മുകളിൽ പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങൾ രണ്ടാഴ്ചയിൽ കൂടുതൽ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് വിഷാദമാകാം.

ഇന്ത്യയിൽ ഇത് തിരിച്ചറിയപ്പെടാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?

• ഗർഭിണികൾ സന്തോഷമായിരിക്കണം എന്ന ചിന്ത: ഇന്ത്യയിൽ ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ എപ്പോഴും സന്തോഷവതിയായിരിക്കണം എന്നാണ് സമൂഹം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ തന്റെ ഉള്ളിലെ സങ്കടം പുറത്തു പറയുന്നത് മോശമാണെന്ന് സ്ത്രീകൾ കരുതുന്നു.
• മാനസികാരോഗ്യ പരിശോധനയുടെ കുറവ്: ഗർഭകാലത്തെ സ്കാനിംഗും രക്തപരിശോധനയും പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് മാനസികാരോഗ്യ പരിശോധനയും. എന്നാൽ പലപ്പോഴും നമ്മുടെ ഡോക്ടർമാർ ഇത് ചോദിക്കാറില്ല.
• ഹോർമോണുകളെ പഴിചാരുന്നത്: എല്ലാ മാനസിക പ്രയാസങ്ങളും ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങൾ മാത്രമാണെന്ന് പറഞ്ഞു തള്ളിക്കളയുന്നത് സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ അവസ്ഥ തുറന്നു പറയാൻ മടിയുണ്ടാക്കുന്നു.
• കൂട്ടുകുടുംബ പശ്ചാത്തലം: ഇൻ-ലോസുമായി (In-laws) താമസിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ സങ്കടം തുറന്നു പ്രകടിപ്പിക്കാൻ സാഹചര്യം ഉണ്ടാകാറില്ല.
• മാനസികരോഗത്തോടുള്ള അവജ്ഞ: മാനസികരോഗം എന്നത് ഒരു ബലഹീനതയാണെന്ന തെറ്റായ ചിന്ത സമൂഹത്തിലുണ്ട്. ഇത് സഹായം തേടുന്നതിൽ നിന്ന് സ്ത്രീകളെ തടയുന്നു.

ചികിത്സ കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ എന്ത് സംഭവിക്കും?

• അമ്മയ്ക്ക്: പ്രസവത്തിന് ശേഷം വിഷാദം വരാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നു.
• ഗർഭാവസ്ഥയ്ക്ക്: അകാല പ്രസവം (Preterm Birth), കുഞ്ഞിന് ഭാരക്കുറവ് എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായേക്കാം.
• കുഞ്ഞിന്: അമ്മയുടെ സമ്മർദ്ദം കുഞ്ഞിന്റെ തലച്ചോറിന്റെ വളർച്ചയെയും പിന്നീട് കുട്ടിക്കാലത്തെ സ്വഭാവത്തെയും ബാധിച്ചേക്കാം എന്ന് പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു.

എങ്ങനെ ചികിത്സിക്കാം?

തെറാപ്പി (Counseling): കൗൺസിലിംഗിലൂടെയും സംസാരത്തിലൂടെയും വിഷാദത്തെ മാറ്റാൻ സാധിക്കും. മൈൽഡ് ആയ വിഷാദത്തിന് ഇത് മാത്രം മതിയാകും.

സാമൂഹിക പിന്തുണ: നിങ്ങളെ കുറ്റപ്പെടുത്താതെ കേൾക്കുന്ന ഒരു സുഹൃത്തോ പങ്കാളിയോ വലിയ ആശ്വാസമായിരിക്കും.

ശാരീരിക വ്യായാമം: നടത്തം, പ്രെഗ്നൻസി യോഗ തുടങ്ങിയവ മാനസികാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കും.

മരുന്നുകൾ: വിഷാദം കഠിനമാണെങ്കിൽ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സുരക്ഷിതമായ മരുന്നുകൾ കഴിക്കാവുന്നതാണ്. മരുന്ന് കഴിക്കുന്നത് കുഞ്ഞിനെ ബാധിക്കുമെന്ന് കരുതി പലരും ഇത് ഒഴിവാക്കാറുണ്ട്, എന്നാൽ കഠിനമായ വിഷാദം ചികിത്സിക്കാതിരിക്കുന്നതാണ് കുഞ്ഞിന് കൂടുതൽ ദോഷം ചെയ്യുന്നത്.

എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?

നിങ്ങൾ രണ്ടാഴ്ചയിൽ കൂടുതൽ സങ്കടം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി ആരോടെങ്കിലും അത് തുറന്നു പറയുക. നിങ്ങളുടെ ഡോക്ടറോട് സംസാരിക്കുക. “എനിക്ക് കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു ദിവസങ്ങളായി വല്ലാത്ത സങ്കടം തോന്നുന്നു, ഒന്നിനും താല്പര്യമില്ല, എനിക്ക് മാനസികമായ ഒരു പിന്തുണ ആവശ്യമുണ്ട്” എന്ന് ഡോക്ടറോട് പറയാൻ മടിക്കരുത്.

സഹായത്തിനായി താഴെ പറയുന്ന നമ്പറുകളിൽ ബന്ധപ്പെടാം:

• iCall: 9152987821
• Vandrevala Foundation: 1860-2662-345

അവസാനമായി

ഗർഭകാലത്ത് നിങ്ങൾ എപ്പോഴും സന്തോഷമായിരിക്കണം എന്ന് നിർബന്ധമില്ല. നിങ്ങൾക്ക് സങ്കടം തോന്നുന്നത് നിങ്ങളുടെ തെറ്റല്ല. ഇതൊരു രോഗാവസ്ഥയാണ്, ഇതിന് കൃത്യമായ ചികിത്സയുണ്ട്. സഹായം ചോദിക്കുന്നത് ബലഹീനതയല്ല, മറിച്ച് അത് വലിയൊരു ധൈര്യമാണ്. നിങ്ങളെയും നിങ്ങളുടെ കുഞ്ഞിനെയും സംരക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും നല്ല കാര്യം ഇതാണ്.

---

ഈ ലേഖനം പൊതുവായ അറിവിനായി മാത്രമുള്ളതാണ്. നിങ്ങൾക്ക് കഠിനമായ സങ്കടമോ ആത്മഹത്യാ ചിന്തകളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി ഉടൻ തന്നെ ഒരു ഡോക്ടറെ കാണുക.