പ്രസവാനന്തരമുള്ള മലബന്ധം: കാരണങ്ങളും ലളിതമായ പരിഹാരങ്ങളും

പ്രസവശേഷം അമ്മമാർ നേരിടുന്ന പല ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളെക്കുറിച്ചും നമ്മൾ കേട്ടിട്ടുണ്ടാകും. എന്നാൽ ആരും അധികം സംസാരിക്കാത്ത, എന്നാൽ മിക്ക അമ്മമാരും അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമാണ് പ്രസവാനന്തരമുള്ള മലബന്ധം (Postpartum Constipation). പ്രത്യേകിച്ചും സാധാരണ പ്രസവത്തിൽ തുന്നലുകൾ (Stitches) ഉള്ളവർക്കും സിസേറിയൻ കഴിഞ്ഞവർക്കും മലമൂത്രവിസർജ്ജനത്തിനായി ടോയ്‌ലറ്റിൽ പോകുന്നത് പ്രസവത്തേക്കാൾ പേടിയുള്ള കാര്യമായി തോന്നാം.

ഇത് തികച്ചും സാധാരണമാണ്. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് എന്നും ഇതിനെ എങ്ങനെ ലളിതമായി നേരിടാം എന്നും മനസ്സിലാക്കുന്നത് ഈ പേടി മാറ്റാൻ സഹായിക്കും.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്?

പ്രസവശേഷം മലബന്ധം ഉണ്ടാകാൻ പല കാരണങ്ങളുണ്ട്:

• ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങൾ: ഗർഭകാലത്ത് ദഹനം സാവധാനത്തിലാക്കിയ പ്രോജസ്റ്ററോൺ (Progesterone) ഹോർമോൺ പ്രസവശേഷവും ശരീരത്തിലുണ്ടാകും. ഇത് ദഹനം പതുക്കെയാക്കാൻ കാരണമാകും.
• നിർജ്ജലീകരണം (Dehydration): പ്രസവസമയത്തെ അധ്വാനം കാരണം ശരീരത്തിലെ ജലാംശം കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ശരീരത്തിൽ വെള്ളം കുറവാകുമ്പോൾ മലം കട്ടിയാവുകയും അത് പുറത്തുപോകാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
• മരുന്നുകൾ: സിസേറിയൻ കഴിഞ്ഞവർക്ക് നൽകുന്ന വേദനസംഹാരികൾ മലബന്ധത്തിന് കാരണമാകാറുണ്ട്. കൂടാതെ, പ്രസവശേഷം കഴിക്കുന്ന അയൺ (Iron) ഗുളികകളും മലബന്ധം ഉണ്ടാക്കാം.
• മുറിവുകളെക്കുറിച്ചുള്ള പേടി: തുന്നലുകൾ ഉള്ളവർക്ക് മലവിസർജ്ജനം നടത്തുമ്പോൾ അത് പൊട്ടിപ്പോകുമോ എന്ന പേടിയുണ്ടാകാം. ഈ പേടി കാരണം ടോയ്‌ലറ്റിൽ പോകുന്നത് നീട്ടിവെക്കുന്നത് മലബന്ധം കൂടാൻ കാരണമാകും. ഓർക്കുക, സാധാരണ രീതിയിലുള്ള മലവിസർജ്ജനം കൊണ്ട് തുന്നലുകൾ പൊട്ടിപ്പോകില്ല.
• വിശ്രമം: പ്രസവശേഷം കൂടുതൽ സമയം കിടക്കുന്നതും ചലനം കുറയുന്നതും കുടലുകളുടെ പ്രവർത്തനം സാവധാനത്തിലാക്കും.

പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ

മലബന്ധം കുറയ്ക്കാനായി താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാം:

• ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക: ദിവസം മുഴുവൻ ഇടയ്ക്കിടെ വെള്ളം കുടിക്കുക. രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ ഉടനെ ഇളം ചൂടുവെള്ളം കുടിക്കുന്നത് കുടലുകളുടെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കും. നമ്മുടെ നാട്ടിൽ സാധാരണയായി നൽകാറുള്ള ജീരകവെള്ളം ഇതിന് നല്ലതാണ്.
• നാരുകൾ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണം (Fibre): പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, തവിടുള്ള അരി (മട്ടയരി), പരിപ്പ് വർഗ്ഗങ്ങൾ, ഓട്സ് എന്നിവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുക. മൈദ പോലുള്ള നാരുകൾ ഇല്ലാത്ത ഭക്ഷണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക.
• പതുക്കെ നടക്കുക: ഡോക്ടർ അനുവദിക്കുകയാണെങ്കിൽ പതുക്കെ എഴുന്നേറ്റ് നടക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. ചലനം ദഹനം സുഗമമാക്കാൻ സഹായിക്കും.
• ഭയം മാറ്റുക: മലവിസർജ്ജനത്തിനായി കൂടുതൽ ബലം പ്രയോഗിക്കാതെ ശ്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട് ഇരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. ടോയ്‌ലറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ കാലുകൾ ഒരു ചെറിയ സ്റ്റൂളിന് മുകളിൽ വെക്കുന്നത് (Squatting position) മലവിസർജ്ജനം എളുപ്പമാക്കും.
• മുറിവുകൾക്ക് ആശ്വാസം: തുന്നലുകൾ ഉള്ള ഭാഗത്ത് ഇളം ചൂടുവെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് (Sitz bath) പേശികൾ അയയാനും വേദന കുറയാനും സഹായിക്കും.
• ഡോക്ടറുടെ സഹായം: മലബന്ധം വല്ലാതെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഡോക്ടറോട് സംസാരിക്കുക. മലം മൃദുവാക്കാനുള്ള സിറപ്പുകളോ മരുന്നുകളോ ഡോക്ടർ നിർദ്ദേശിക്കും.

മലബന്ധം മൂന്ന് നാല് ദിവസത്തിന് ശേഷവും മാറുന്നില്ലെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ വയറിൽ അമിതമായ വേദനയും ഛർദ്ദിയും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഉടൻ ഡോക്ടറുടെ സഹായം തേടുക.

ഈ ലേഖനം പൊതുവായ അറിവിനായി നൽകുന്നതാണ്. കഠിനമായ മലബന്ധം അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശം തേടുക.